W pracy przedstawiono rozwój i rozmieszczenie, ruch naturalny i migracyjny oraz struktury demograficzne, społeczne i wyznaniowe ludności Warszawy w XX wieku w podziale na dzielnice miasta.

Warszawa wkraczała w XX stulecie jako 686-tysięczne miasto gubernialne. W ciągu XX wieku liczba jej mieszkańców wzrosła prawie 2,5-krotnie, do 1 672 tys., ale jej obszar zwiększył się 15-krotnie. Jedenaście razy dokonano przyłączenia sąsiednich jednostek do Warszawy i tyleż razy zmieniano podział administracyjny miasta. Głębokie zmiany zaszły w rozmieszczeniu ludności, ruchu naturalnym oraz strukturze demograficznej i społecznej. Stabilny był tylko udział ludności zasiedziałej (zamieszkałej od urodzenia).

Celem prezentowanej publikacji jest przedstawienie ogólnych mechanizmów przemian struktur społeczno-gospodarczych małych miast Pomorza Środkowego w procesie przechodzenia do gospodarki rynkowej. Szczególną uwagę zwrócono przy tym na zmianę struktur demograficznych, gospodarczych i funkcjonalnych miast w powiązaniu z ich rolą w układzie miejskiej sieci osadniczej.

Istotnym problemem badawczym jest próba dania odpowiedzi na pytania:
- czego dotyczą zmiany strukturalne rozumiane jako przemiany w strukturach demograficznych, funkcjonalnych i społecznych,
- jaka jest ich dynamika i głębokość,
- jakie mechanizmy przyczyniły się do transformacji wymienionych struktur.

Kształtowanie przemian społecznych i gospodarczych w istniejących strukturach regionalnych należy do głównych problemów nauki i praktyki gospodarczej.Decyduje o tym ogólny proces rozwoju cywilizacyjnego, w którym dużą rolę przypisuje się określonej przestrzeni oraz rosnącej samorządności terytorialnej. 

W świetle przedstawionych przesłanek zaprezentowane w pracy materiały i analizy informują o zmianach społeczno-gospodarczych na Pomorzu Środkowym, jakie nastąpiły po 1989 r., a więc w okresie wprowadzania nowego systemu polityczno-ustrojowego, opartego na prywatnych formach własności i rynkowych sposobach organizacji gospodarki.

Książka stanowi niezwykle wartościowe poznawczo i faktograficznie studium o powrotach, osadzone na osi demografia - polityka - ekonomia. Podejmuje nowatorskie propozycje "rozwiązań emigracyjnych" analizowanych w kontekście kompleksowego zarządzania tym zjawiskiem. Rozwiązania te są nowe na gruncie polskim i ważne dla polityk implementacyjnych. Niezwykle inspirujące są również ustalenia empiryczne Autorki, będące rezultatem jej oryginalnych badań, które ukazują nam szerokie spektrum czynników rodzących motywy wyjazdowe, podejmowane decyzje, migracyjne życie zawodowe, działanie mikrostrukturalnej sieci powiązań oraz na tym tle uwarunkowania i socjoekonomiczną sytuację powrotu.

Społeczeństwo Polskie starzeje się, a znaczący wzrost ludzi starych nastąpi już do roku 2020. Czy jesteśmy przygotowani do rozwiązywania problemów z tym związanych? Przytoczone w książce wyniki badań ISP oraz rozwiązania stosowane w starzejących się społeczeństwach zachodnich powinny stanowić cenną wskazówkę w kierunku zmiany założeń polityki społecznej w tym zakresie.

Szczególna wartość naukowo-poznawcza tego tomu polega na tym, że została w nim przyjęta interdyscyplinarna analiza problemu: Autorka wzięła w nim pod uwagę paradygmaty socjologii, polityki społecznej, pomocy społecznej, pracy socjalnej, prawa obowiązującego w UE.Przyjęcie takiego założenia pozwoliło jej na przedstawienie syntetycznego i merytorycznego obrazu migracji. Niniejsze opracowanie odpowiada wymogom naukowym i potrzebom społecznym, przydatne będzie pracownikom socjalnym, socjologom, pedagogom, wolontariuszom, służbom społecznym, politykom społecznym, pracownikom administracji rządowej i samorządowej.

Problemy geografii osadnictwa wiejskiego oraz miejskiego w Polsce i na świecie Podręcznik został napisany m.in. na podstawie wyników badań i materiałów zebranych przez Autorkę podczas wielu naukowo-badawczych wyjazdów terenowych, zarówno krajowych, jak i zagranicznych.

Przedstawiono i wyjaśniono tu następujące zagadnienia: powstanie i rozwój geografii osadnictwa; uwarunkowania środowiskowe, społeczno-gospodarcze i historyczno-kulturowe wpływające na osadnictwo i kształtujące je; wieś i osadnictwo wiejskie (osadnictwo pierwotne; geneza, typy oraz formy osiedli); koncepcje rozwoju obszarów wiejskich; miasto i osadnictwo miejskie (powstanie, rozwój i położenie miast; ich charakterystyka oraz funkcje); formy, struktury i rozwój wielkich skupisk miejskich; urbanizacja oraz osadnictwo wiejskie i miejskie w globalizującym się świecie.

Świadomość nieuchronnego starzenia się ludności powoli staje się stałym elementem wszystkich wizji przyszłości. Ten proces demograficzny pociąga za sobą wiele ważkich skutków, wpływających w zasadzie na każdą sferę życia, których nie zawsze jesteśmy świadomi i na które nie zawsze możemy się przygotować.

Prezentowany w niniejszym tomie raport z badań pokazuje, jak do starości przygotowuje się powojenny wyż demograficzny oraz inne osoby znajdujące się na przedpolu starości, czyli łącznie ponad 27% populacji Polaków. Od przyszłych zachowań tej zbiorowości, jej wyborów odnośnie momentu przejścia na emeryturę, dbałości o zdrowie, umiejętności podtrzymywania nieformalnych więzi czy skłonności do oszczędzania, zależeć będzie w znacznym stopniu stabilność ekonomiczna, społeczna i polityczna naszego kraju w nadchodzących trzech dekadach.

Procesy społeczno-polityczne i ekonomiczne zachodzące obecnie w Polsce nie mają już tak radykalnego charakteru jak budowa ustroju demokracji wolnorynkowej i przystąpienie do Unii Europejskiej. Najważniejszym ich aspektem był dokonujący się w ostatnich latach stopniowy wzrost gospodarczy i związana z nim poprawa warunków bytu. Zbyt wcześnie jest jeszcze na stwierdzenie czy te dwa procesy uległy tylko spowolnieniu, czy wręcz zahamowaniu lub nawet odwróceniu w wyniku ostatniego światowego kryzysu finansowego.

Nowe, zmienione wydanie najlepszego podręcznika do metodologii badań społecznych!

Rozpoznawanie różnych form i obszarów wykluczenia ze wspólnoty narodowej mniejszości etnicznych, imigrantów oraz uchodźców staje się coraz bardziej aktualnym problemem we współczesnym, globalizującym się świecie, także w Polsce. Książka jest zbiorem tekstów starających się łączyć refleksje teoretyczne i prezentację materiałów empirycznych, korzystających zarówno z ilościowych, jak i jakościowych metod badawczych, a także doświadczenia pracy wśród uchodźców.

1. Liczba ludności świata i Polski. 2. Ruch naturalny ludności. 3. Główne cechy demograficzne. 4. Zróżnicowanie społeczno-ekonomiczne ludności. 5. Zróżnicowanie etniczne i społeczno-kulturowe.

W książce zaprezentowane zostały przełomowe wyniki badań nad strategiami i zachowaniami polskich migrantów zarobkowych w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych po 1 maja 2004 roku.

Krystyna Iglicka – na przykładzie analizy polityk migracyjnych dwóch krajów (USA i Wielkiej Brytanii), związanych atlantycką ideą i współpracą – stara się odpowiedzieć na fundamentalne pytanie o czynniki, które powodują, że państwo decyduje się i podejmuje wysiłek wprowadzenia zmian w polityce migracyjnej.

Przyszłe zmiany w trendach ludnościowych i strategiach polityk migracyjnych w Europie Środkowej stanowią nie lada wyzwanie zarówno dla uczonych, jak i polityków. Książka ta, w której rekomendowane są różne opcje, pomocna powinna być nie tylko badaczom, lecz także wszystkim zainteresowanym szeroko rozumianą problematyką polityki migracyjnej.

Niejednorodność świata sprawia, że istnieje uzasadniona względami poznawczymi i praktycznymi, potrzeba analizy przestrzennych struktur społeczno-ekonomicznych i procesów dokonujących się w tych strukturach oraz badania ich uwarunkowań oraz następstw, zwłaszcza wynikających z powiązań człowieka (i jego gospodarki) ze środowiskiem geograficznym.

Tego rodzaju badania są przedmiotem geografii ekonomicznej, która rozpatruje zróżnicowania przestrzenne struktur społeczno-gospodarczych na tle konkretnych struktur fizyczno-geograficznych i analizuje przestrzenne podobieństwa i zróżnicowania w gospodarce i życiu społecznym człowieka. Geografia ekonomiczna bada zatem przestrzeń ekonomiczno-społeczną, interesując się możliwością i sposobami gospodarczego wykorzystania środowiska geograficznego, jego rolą w życiu i gospodarce człowieka, rozmieszczeniem ludności, produkcji, osadnictwa i infrastruktury, rozwojem regionów gospodarczych oraz procesami zachodzącymi w strukturach przestrzennych.

W niniejszej publikacji zaprezentowano podstawowe pojęcia i teorie stanowiące punkt wyjścia do współczesnej analizy przestrzennych aspektów zjawisk gospodarczych i społecznych oraz jej praktycznych zastosowań.

O mieszkaniach w latach transformacji - Hanna Kulesza

Książka Macieja Cesarskiego dobrze wpisuje się w ciąg publikacji poświęconych sytuacji mieszkaniowej, począwszy od Kwestii mieszkaniowej w miastach polskich Konstantego Krzeczkowskiego (1939) i Sytuacji mieszkaniowej IV Polsce w latach 1914–1974 Adama Andrzejewskiego (1977) po publikacje kolejnych autorów z istniejącego w latach 1949–2002 Instytutu Gospodarki Mieszkaniowej. Wszechstronność i rzetelność opisu sytuacji mieszkaniowej w ujęciu retrospektywnym stanowią główną zaletę omawianej publikacji. Równoważnym jej walorem są dociekania autora dotyczące uwarunkowań ekonomicznych, ustrojowo-politycznych (tzw. systemowych) i cywilizacyjnych. Duże znaczenie wśród tych uwarunkowań mają względy demograficzne, takie jak zmieniająca się struktura wieku ludności i procesy migracyjne.

Wspólna troska o zmiany demograficzne w Europie, ich skutki ekonomiczne i społeczne, a także potrzeba dostosowania gospodarki i społeczeństwa do nowego porządku demograficznego były przesłankami podjęcia wspólnego projektu badawczego dotyczącego percepcji zmian demograficznych zachodzących w Europie oraz opinii na temat polityki ludnościowej. W ramach projektu „Population Policy Acceptance Study –The Viewpoint of Citizens and Policy Actors regarding the Management of Population Related Change”, obejmującego 14 krajów Europy, przeprowadzono także badanie eksperckie. Jego celem było stworzenie scenariuszy rozwoju demograficznego oraz sprzyjających im rozwiązań polityki ludnościowej dotyczących: rodziny i decyzji prokreacyjnych, procesu starzenia się ludności oraz społecznych ról kobiet i mężczyzn.

Przedstawione opracowanie jest zbiorem tekstów socjologicznych (i z pogranicza socjologii), dotyczących różnych wymiarów życia społecznego Regionu Zachodniopomorskiego. Poszczególne artykuły odnoszą się do województwa zachodniopomorskiego bądź do Pomorza Zachodniego, w kilku przypadkach do ich stolicy - miasta Szczecina, sporadycznie również do obszaru pogranicza i Euroregionu Pomerania.

Fragment wstępu

SPIS TREŚCI

ROZPRAWY I STUDIA

Maria Dec, Karolina Pawlak, Walenty Poczta Determinanty sytuacji wyżywieniowej ludności świata

Samuel Depraz Czy powstanie międzynarodowa definicja obszaru wiejskiego w Europie?

Katarzyna Zawalińska Ile jest spójności, a ile efektywności w polityce rozwoju obszarów wiejskich w Polsce?

Marta Błąd Przedsiębiorstwa społeczne na obszarach wiejskich w Polsce

MATERIAŁY Z BADAŃ

Barbara Perepeczko Swoistość zagranicznych migracji zarobkowych mieszkańców wsi

Barbara Gradziuk Kapitał ludzki elitarnych gospodarstw rolniczych

Jakub Kraciuk Procesy koncentracji kapitałowej w polskich spółkach przemysłu spożywczego

Joanna Kałowska, Agnieszka Poczta-Wajda Walory naturalnego środowiska jako determinant rozwoju turystyki wiejskiej w Wielkopolsce

Beata Pięcek Wydatki inwestycyjne na infrastrukturę techniczną w okresie przed wstąpieniem i po wstąpieniu do Unii Europejskiej

Dorota Klepacka-Kołodziejska Dopłaty kompensacyjne dla gospodarstw na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w Irlandii

Kinga Gruziel, Mirosław Wasilewski Podatek rolny a podatek dochodowy w gospodarstwach rolniczych – konsekwencje zmian

RECENZJE I OMÓWIENIA

Mirosław Drygas Recenzja książki Józefa Kani Doradztwo rolnicze w Polsce w świetle potrzeb i doświadczeń zagranicznych

KRONIKA

Natalia Proń-Nowak Szósta Szkoła Letnia Euracademy Kultura i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich

Jerzy Bielec Sprawozdanie z seminarium Nauka i edukacja w rozwoju obszarów wiejskich

Wojciech Adamczyk Zadania i efekty działalności Agencji Nieruchomości Rolnych w 2007 roku (ujęcie syntetyczne)