Debatę poświęconą optymalnemu ukierunkowaniu funduszy Unii Europejskiej w naszym kraju można sprowadzić do takich dylematów: ,,drogi, autostrady czy kapitał ludzki i społeczny" oraz ,,wieś czy obszary metropolitalne"?

Mimo różnorakich, o dużym znaczeniu argumentów, należy zgodnie ze współczesnymi trendami rozwojowymi przychylić się do odpowiedzi wskazującej na konieczność wzorem Irlandii (a nie Grecji) inwestowania przede wszystkim w znaczące ośrodki miejskie, jak też w kapitał ludzki (nawet kosztem infrastruktury).

Polityka regionalna, stawiająca sobie za cel harmonijny rozwój regionów i osiągnięcie strukturalnej spójności w obrębie całej Unii Europejskiej, znajduje się w centrum uwagi instytucji europejskich. Od momentu uzyskania przez Polskę pełnego członkostwa w UE polska polityka rozwoju regionów wpisuje się w znacznie szerszy, europejski kontekst. Jako nowe Państwo członkowskie Polska absorbuje znaczne środki unijne przeznaczone na rozwój regionalny. Zamieszczone w niniejszej monografii teksty dotyczą zagadnień z zakresu polityki regionalnej, ujmowanych w kontekście pozyskiwania i wykorzystania funduszy na stymulowanie rozwoju regionów i makroregionów europejskich oraz lokalnych gospodarek społeczeństw. Spajającym ogniwem jest refleksja nad źródłami i technikami pozyskiwania środków na finansowanie rozwoju regionalnego. Omawiane są więc liczne kwestie związane z funduszami strukturalnymi, europejskimi i krajowymi programami rozwojowymi, technikami i dylematami finansowania regionalnych i lokalnych przedsięwzięć inwestycyjnych, np. infrastruktury transportowej i komunikacyjnej.

Znakomita część badaczy lokalnych społeczności stwierdza małe zaangażowanie obywateli w sytuacjach, gdy decyzje polityczne nie dotyczą ich osobiście. Dopiero poczucie zagrożenia ich interesów mobilizuje do działania. Znacząca liczba konfliktów lokalnych w ostatnich latach spowodowana była decyzjami lokalizacyjnymi wysypisk odpadów, zakładów utylizacji, ciągów komunikacyjnych, wielkich centrów handlowych, a więc tych rzeczy, które są uciążliwe bezpośrednio dla mieszkających w pobliżu" (z artykułu P. Buczkowskiego, Sprawowanie władzy w perspektywie konfliktów lokalnych).

Książka dedykowana jest pamięci przedwcześnie zmarłego Profesora Piotra Buczkowskiego, jednego z twórców odrodzonej w Polsce po 1989 r. samorządności terytorialnej, pierwszego przewodniczącego Krajowego Sejmiku Samorządu Terytorialnego, prezydenta Unii Wielkopolan oraz kierownika Zakładu Badań Społeczności Lokalnych i Regionalnych.

Książka, będąca oryginalnym opracowaniem monograficznym powstałym na podstawie dorobku przedmiotowego zorganizowanej w listopadzie 2006 r. przez Wyższą Szkołę Bankową we Wrocławiu konferencji, obejmuje współczesne problemy finansów samorządu terytorialnego.

Przyjęte w ubiegłej dekadzie polskie ustawy samorządowe, konstytuujące obok reaktywowanego w 1990 roku samorządu gminnego samorząd na szczeblu powiatów i województw, choć w miarę klarownie wytyczyły prawne podstawy, zadania, ustrój i strukturę samorządu terytorialnego, nie są wolne od rozwiązań dyskusyjnych, niekonsekwentnych, a niekiedy sprzecznych. Ich kolejne nowelizacje zniosły tylko niektóre z nich, przynosząc w miejsce rozwiązanych problemów nowe.

Demokracja obywatelska przejawia się najpełniej w samorządzie społecznym, w jego formach, które stanowią wyraz zdecentralizowanej władzy państwowej w różnych dziedzinach życia społecznego. W sferze administracyjnej jest to samorząd terytorialny, w którym społeczność lokalna otrzymuje określony ustawą zakres władzy państwowej i wykonuje ją efektywniej niż administracja rządowa. W tym zakresie samorząd terytorialny jest autonomiczny i suwerenny wobec organów administracji rządowej.