Krajowa pomoc regionalna w specjalnych strefach ekonomicznych w Polsce

Mechanizm wolnego rynku ma wiele ograniczeń związanych głównie z niedoskonałością konkurencji, a w konsekwencji - występowaniem tzw. zawodności rynku. Nie oznacza to oczywiście braku zdolności rynku do pełnienia funkcji regulacyjnych, istnieją jednakże takie obszary gospodarki, w których nie pojawiają się warunki niezbędne do osiągnięcia efektywnego rozwiązania. Jeśli nawet rynek działa sprawnie i maksymalizuje efektywność działania, to pojawiają się sytuacje uzasadniające interwencję państwa. Przykładem takiej zawodności rynku może być znaczące zróżnicowanie regionalne, uznawane za przesłankę dopuszczającą pewną ingerencję państwa w ramach polityki regionalnej.

Jedną z form interwencjonizmu państwowego w Polsce są specjalne strefy ekonomiczne (SSE). Ich istnienie uzasadnia się koniecznością wsparcia rozwoju regionów przez stworzenie dogodnych warunków dla przedsiębiorców i w konsekwencji m.in. ograniczenie bezrobocia oraz zwiększenie powiązań kooperacyjnych. Stosowana w strefach krajowa pomoc regionalna w formie zwolnień od podatku dochodowego powoduje odmienne, w porównaniu z zasadami ogólnymi, traktowanie przedsiębiorców. Ma to znaczenie nie tylko dla potencjalnych beneficjentów wsparcia, ale także dla ich kooperantów i konkurentów. W konsekwencji funkcjonowanie specjalnych stref ekonomicznych w Polsce można rozpatrywać na dwóch powiązanych ze sobą płaszczyznach: prawnej i ekonomicznej. Zmiany legislacji regulującej prowadzenie działalności gospodarczej w strefach, wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej, z pewnością wpływały bowiem na ekonomiczne efekty specjalnych stref ekonomicznych oraz rozwój regionów w Polsce.

Przedstawione względy stały się punktem wyjścia sformułowania głównego celu tej rozprawy oraz sześciu hipotez badawczych. Podstawowym celem pracy jest zbadanie wpływu specjalnych stref ekonomicznych na rozwój polskich regionów w zakresie napływu inwestycji zagranicznych i krajowych, ograniczania bezrobocia oraz powstawania i rozwoju zakładów kooperacyjnych. Chodzi zatem o weryfikację, czy specjalne strefy ekonomiczne w Polsce realizują cele polityki regionalnej i zmniejszają dysproporcje w rozwoju regionalnym, m.in. przez pobudzanie wzrostu endogenicznego, w rozumieniu teorii nowej geografii ekonomicznej.