Książka zawiera opracowania powstałe w ramach badań nad funkcjonowaniem lokalnych grup działania. Przedstawia ogólną refleksję nad trafnością rozstrzygnięć teoretycznych i praktycznych podejmowanych w związku z programem Leader, a także przebieg badania i jego najważniejsze wyniki.

Raport jest unikalnym opracowaniem dotyczącym tego, jak jest rozumiana oraz praktykowana kultura przez Polaków, żyjących poza dużymi miastami. Zawiera w sobie, co szczególnie cenne, bardzo drobiazgową oraz wielowątkową analizę stanu, uwarunkowań prawnych, ekonomicznych i społecznych funkcjonowania na prowincji tradycyjnych instytucji kultury. Raport pokazuje dobitnie, że nie ma już czegoś takiego, jak wieś, czy kultura chłopska, ale raczej miasto-wieś, ludowość, folkloryzm, a jeszcze dokładniej ogromnie hybrydyczne formacje społeczno-kulturowe, które łączą to, co stare i nowe, miejskie i wiejskie, lokalne i globalne.

Dr hab. prof. UAM Marek Krajewski Instytut Socjologii UAM w Poznaniu

Jak w obecnych warunkach funkcjonuje kultura na wsi? Czy decentralizacja, pluralizm i samorządowość są wystarczającymi warunkami, by środowiska lokalne kształtowały tę sferę życia zgodnie z własnymi potrzebami, gustami i tradycjami, a więc w pełni podmiotowo? Jakie znaczenie w miejscowej ofercie kulturalnej przypisuje się lokalnemu dziedzictwu? Na te pytania autorka odpowiedzieć w książce podsumowującej wyniki badań w czterech wybranych gminach. Chociaż różnią się one położeniem, składem ludności, doświadczeniami historycznymi oraz stosunkiem do własnego dziedzictwa, zarazem jednak każda z nich stanowi szczególny przypadek pogranicza (etnicznego, wyznaniowego i kulturowego): prawosławno-katolicka Białowieża na wschodzie, sąsiadująca ze Słowacją Lipnica na Orawie, zamieszkały w połowie przez tzw. repatriantów Popielów na Opolszczyźnie, a nawet Przedbórz - położony wprawdzie w środkowej Polsce, ale w czasie zaborów przedzielony linią kordonu, z bardzo liczną niegdyś ludnością żydowską i usytuowany na styku regionu opoczyńskiego, radomszczańskiego i kieleckiego.

W poddanej badaniu dziedzinie wyróżniono aferę instytucjonalną (istnienie i kondycja palcówek), świadomościową (poglądy i opinie zainteresowanych) i treściową (znaki i wartości obecne w miejscowym repertuarze), co pozwoliło określić specyfikę każdej gminy. Przeprowadzone analizy potwierdzają niedoinwestowanie małych gmin w zakresie infrastruktury i istotny wpływ finansowych ograniczeń na kształt i rozmiar proponowanej oferty, ale zarazem wykazują zależność realizowanych obecnie działań dla kształtowania podmiotowość środowisk lokalnych i utrwalania się w nich syndromu "jaźni odzwierciedlonej".

Kompleksowe wprowadzenie w problematykę wiejską oraz pogłębiona refleksja na temat polskiej socjologii wsi ostatnich stu lat.

Praca w przejrzysty i systematyczny sposób ukazuje historię i gospodarkę wsi polskiej oraz podejmuje wątki dotyczące stylu życia i kultury wiejskiej. Podzielona na 4 części, omawia poszczególne zagadnienia, takie jak:

koncepcje modernizacji wsi, strukturę społeczną wsi polskiej, kulturę ludową, religijność w 3 ujęciach: systematycznym, historycznym oraz krytycznym.

Książka zainteresuje nie tylko socjologów, etnologów czy kulturoznawców, ale również politologów i ekonomistów.

Publikacja stanowi posumowanie kilkuletnich badań autorów prowadzonych w ramach projektu badawczego zatytułowanego "Wieś i rolnictwo na przełomie wieków - dynamika napięć, struktur i funkcji".

Książka stanowi empiryczną diagnozę świadomości współczesnych Polaków o wsi, chłopach i rolnictwie. Pokazuje stereotypowe obrazy pozycji społecznej rolników oraz poglądy Polaków na temat rolnictwa.